Dolina Zin, pustynia Negew. Ben Gurion

 

Każde państwo okoliczności swojego powstania z biegiem czasu obudowuje w różne mitologie. Wybiela się postaci, dodaje patosu, czyni je niezwykłymi. Jak każde narodziny. Nie inaczej stało się w przypadku powstania państwa Izrael. Kiedy podpisywano deklarację niepodległości 14 maja 1948 roku w Tel Avivie w domu Dizengoffa pierwszy złożył swój podpis pod nią Dawid Ben Gurion.

 

Ben Gurion – ojciec założyciel państwa Izrael

 

Urodzony w Płońsku (w Polsce, jako Dawid Grun – darujcie mi ten skrót myślowy, tak jak darował mi to starszy Wapniak historyk, podkreślając, że gdy się Ben Gurion rodził to to nie była Polska, i czy słyszałam o zaborach itp., bo chyba to jasne;)) syjonista (hasło w wikipedii) całe swoje dorosłe życie poświęcił sprawie Erec Israel. Wyjechał z Polski w czasie drugiej alii Żydów do Palestyny. Chciał uprawiać pustynię z innymi, ale chyba niekoniecznie się do tego nadawał. Filozofią roślin nie podlejesz (jego ówcześni towarzysze wspominają, że snuł się po grządkach z głową w chmurach). Dlatego pewnie pojechał na studia do Konstantynopola i zajął się działalnością społeczną i polityczna. W jaki sposób ten niski człowiek z bujną czupryną wyrósł na lidera, najpierw partii a później tak młodego państwa?

Niewątpliwie miał charyzmę. Ale i plan oraz gotowość do kompromisów. Ben Gurion wiedział, że nie zawsze opłaca się twarde upieranie się przy swoim zdaniu. Wierzył w wyjątkowość narodu żydowskiego i jego prawo do posiadania własnego państwa. Jego pragmatyczne podejście wyzbyte sentymentalizmu oraz energia z jaką zabrał się za realizowanie celów, w głównej mierze przyczyniła się do powstania państwa Izrael. Dla Izraela Dawid Ben Gurion to legenda, ojciec założyciel i jednocześnie postać z krwi i kości, jeden z nich.

 

Dom Dawida Ben Guriona w Sde Boker – historia Izraela

 

Kiedy przyjechaliśmy do domu Ben Guriona w kibucu Sde Boker na pustyni Negew jedna z pań przewodniczek – kasjerek zaaferowana tym, że jesteśmy z Polski, pobiegła szukać dla nas ulotki po polsku. Zajęło jej to trochę czasu, a kiedy przybiegła z kawałkiem papieru okazało się, że … jest to ulotka z Izby Pamięci Dawida Ben Guriona w Polsce! Dokument ten głosi, że w podziemiach restauracji Kaprys, na ul. Pl. 15 sierpnia 21a w Płońsku, w zabytkowych piwnicach (dawniej stał tu budynek, w którym Dawid Ben Gurion się urodził, zwany „bengurionówką”) mieści się Izba Pamięci. Podobno jest ona zaczątkiem mającego tu kiedyś powstać Muzeum Kultury Żydowskiej. Na wystawie znajdują się zdjęcia rodziny Grunów i samego Dawida z czasów sprzed 1906 roku, czyli sprzed jego wyjazdu do Erec Izrael. Są to fotografie rodzinne oraz teksty opisujące sytuację społeczno – polityczną w Płońsku na przełomie XIX i XX wieku. Wszystkie te informacje podaję Wam za ulotką z Izraela, w Płońsku jeszcze nie byliśmy. Gdyby ktoś tam był, to zapraszam do komentowania 😉

Generalnie w samym Izraelu jest sporo miejsc związanych z powstaniem żydowskiego państwa, czyli automatycznie z Ben Gurionem. My tym razem zerkniemy do trzech z nich: Do Sali Niepodległości w Domu Dizengoffa w Tel Avivie, do Knesetu w Jerozolimie i do domu Ben Guriona w Sde Boker i do jego grobu. Być może w przyszłości odwiedzimy Dom Ben Guriona w Tel Avivie (obecnie Muzeum).

 

Powstanie państwa Izrael: Tel Aviv i Sala Niepodległości

 

Meir Dizengoff był pierwszym burmistrzem miasta. Mieszkał w jednym z pierwszych domów budowanych u stóp Jaffy. W 1908 roku wykupiono tu 5 hektarów wydm, które podzielono na działki i w kolejnym roku rozlosowano (!) je pomiędzy 66 żydowskich rodzin. W rok później stały tu już domy i nowa dzielnica zaczęła żyć własnym życiem. W 1921 roku osiedla połączyły się w nowe miasto nazwane Tel Avivem. W każdym bądź razie to dom burmistrza Dizengoffa 14 maja 1948 stał się miejscem proklamowania niepodległości państwa Izrael. O godzinie 16.00 pod przygotowanych wcześniej  przez Radę Narodową dokumentem pierwszy złożył swój podpis Dawid Ben Gurion. Odśpiewano Hatikvę, czyli dzisiejszy hymn Izraela. Całość transmitowało radio Kol Israel. Dzisiaj dom, w którym się to wszystko odbywało stanowi część Muzeum Ziemi Izraela. I jest oczywiście celem wycieczek szkolnych. Całość zwiedzania wygląda mniej więcej tak:  w jednej sali można obejrzeć film o początkach osadnictwa żydowskiego i początkach państwa. W Sali Niepodległości natomiast dla wycieczek szkolnych (a trafiliśmy na taką) odgrywany jest hymn i opowiadana historia tego dnia. Wystrój sali przypomina (albo jest oryginalny) ten pokój z momentu powstania Izraela.

 

 

Kneset w Jerozolimie

Jerozolima jest stolicą Izraela, jednakże nie uznawaną przez ONZ ani też większość państw. Dlatego też swoje ambasady mają one w Tel Avivie. Pomimo to znajduje się tutaj siedziba izraelskiego parlamentu, zwanego Knesetem. Generalnie budynek został zaprojektowany w 1957 roku przez Josepha Klarweina. Jednak to co oddano do użytku w 1966 roku bardzo odbiega od początkowego jego projektu. Większość wystroju wnętrz zaprojektowała Dora Gad. Pieniądze wyłożył zapisem testamentowym jeden z Rothschildów. Można go bezpłatnie zwiedzać w środku uczestnicząc w jednej z organizowanych po nim wycieczek. W środku na uwagę zasługują gobeliny, które podarował specjalnie do parlamentu Marc Chagall (jego witraże znajdują się też w innym miejscu w Jerozolimie – w Hadassah- Hebrew University Medical Center). Na podłodze znajdziemy zaprojektowaną przez niego mozaikę. Najważniejszym dokumentem w budynku związanym z Dawidem Ben Gurionem i powstaniem państwa Izrael jest jednak znajdująca się w gablocie Deklaracja Niepodległości Izraela.

 

 

Ben Gurion’s Desert Home, czyli Dom Ben Guriona w Sde Boker na pustyni Negew

 

Ben Gurion kilka razy wyłączał się z działalności politycznej. W 1953 roku zamieszkał razem ze swoją żoną Paulą w domu w kibucu Sde Boker. Sam kibuc został założony zaledwie rok wcześniej przez kilka rodzin, które chciały osiedlić się na pustyni Negew. Sam Dawid, wówczas premier Izraela, zobaczył ich rozbite namioty podczas swojej podróży do Mitzpe Ramon. Po powrocie do Tel Avivu napisał do nich list, z prośba o przyjęcie go do kibucu (przyjęcie w poczet członków wymagało akceptacji dotychczasowych mieszkańców). Podobno debata nad przyjęciem Ben Gurionów do siebie trwała długo – z jednej strony mógł pomóc w rozwoju kibucu, z drugiej był znanym politykiem, co mogło ściągnąć niechcianą uwagę. Ostatecznie podobno jego kandydatura przeszła zaledwie większością jednego głosu (inne źródła mówią, że kilku, ale dla legendy lepiej brzmi: jeden). W każdym bądź razie zamieszkali tutaj. Ich dom z biegiem czasu bardzo się rozrósł – przybywało gości i książek. Sama biblioteka zawiera ponad 5000 książek z różnych dziedzin. Z zewnątrz budynki wyglądają dość niepozornie, ale po wejściu okazują się być urządzone bardzo po europejsku. W jednym z budynków tuż po wejściu można obejrzeć animowany film o „ojcu-założycielu” oraz kilka innych atrakcji skierowanych głównie do dzieci jak: mapa z piasku. W innych wybierając filmiki na interaktywnej ścianie dowiemy się co nieco o początkach osadnictwa na pustyni Negew, o ludziach i miejscach ale i o Uniwersytecie Ben Guriona na Negewie, który zajmuje się odsalaniem wody morskiej i pozyskiwaniem energii słonecznej. No i sam dom mieszkalny. Z ciekawymi meblami z epoki.

 

 

Ben Gurion Memorial Site, czyli o pielgrzymowaniu do grobu Dawida Ben Guriona i jego żony Pauli

 

Kilka kilometrów na południe od kibucu Sde Boker znajduje się Uniwersytet Ben Guriona i tuż przy nim grób Pauli i Dawida, miejsce pamięci, do którego przybywają autokary z dziećmi i żołnierzami, a także mnóstwo wycieczek. Ten bohater Izraela zmarł 1 grudnia 1973 roku i został pochowany na pustyni, o której marzył, by zakwitnęła. Z miejsca tego rozciąga się przepiękny widok na Dolinę Zin i zaczyna się cudny szlak do źródeł Ein Avdat.

 

 

Miejsca związane z powstaniem państwa Izrael i Ben Gurionem: informacje praktyczne:

 

Płońsk: Izba Pamięci Ben Guriona, adres: Pl. 15 sierpnia 21a, piwnice (tyle ze strony internetowej)

Sala Niepodległości w Tel Avivie: strona www                                                                        adres: Bulwar Rothschilda 16, Tel Aviv                                                                                       godziny otwarcia: niedziela – czwartek 9-17, piątek 9-14                                                         ceny biletów: 24 NIS normalny, studenci 18 NIS, dzieci 16 NIS

Parlament / Kneset jak zwiedzić? strona www                                                                             wstęp wolny, otwarte w niedziele i w czwartki, godzina wycieczek w j. ang :8.30, 12.00, 14.00

Ben Gurion’s Tomb National Park – grób Ben Gurionów  www                                             wstęp wolny, otwarte 24h

Ben Gurion’s Desert Home – Dom Ben Guriona w Sde Boker                                                 otwarte: niedziela – czwartek 8.30-16, piątki i wigilie świąt: 8.30-14, soboty i święta: 10-16    cennik biletów 18 NIS normalny, 12 NIS ulgowy