Mogę stwierdzić, że od zarania naszych wapniakowych dziejów, a nawet i przed, zwiedzaliśmy skanseny. Przede wszystkim był to wynik naszych etnograficznych zainteresowań. Ale także tego, że tam jest po prostu ładnie…
Skansen w Sanoku był moim pierwszym odwiedzonym, a mimo to tak długo czekał na zaistnienie na naszym blogu, że pierwsze bilety do niego się bardzo zestarzały;)

 

skansen w Sanoku, stary bilet wstępu

 

No, ale dzięki temu, ze bilet historyczny, to i mam pretekst, by zrobić historyczny wywód na temat tego typu muzeów…

Historia skansenów w Europie

Pierwsze parki etnograficzne powstały w Norwegii i Szwecji. W 1887 roku w Lillehamer (Norwegia) dentysta Anders Sandvig ufundował muzeum na wolnym powietrzu. Cztery lata później udostępniony publiczności zostaje skansen na wyspie Djurgarden w Sztokholmie (Szwecja, link do strony www tutaj ). Najciekawsze jest to, że nazwa „skansen” oznacza szaniec i pochodzi od znajdujących się na wyspie Djurgarden ziemnych obwałowań obronnych. Założyciel muzeum Artur Hazelius przeniósł tu szereg chłopskich budowli typowych dla Szwecji. Miejsce stało się prototypem dla powstających licznych muzeów w Skandynawii i w Europie.

Skanseny w Polsce

Pierwszą próba zorganizowania muzeum na wolnym powietrzu w Polsce podjęli w 1888 roku Ignacy Baranowski i Adolf Scholtze na Podhalu, ale pozostali tylko przy planach. W rozwoju polskich skansenów poważną rolę odegrały tzw. rezerwaty muzealne, czyli objęte opieką konserwatorską jeden lub kilka obiektów w ich naturalnym otoczeniu (np. na Woli Justowskiej w Krakowie). Najstarszym istniejącym na terenie Polski parkiem etnograficznym jest to znajdujące się obecnie w Olsztynku (Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny w Olsztynku, strona www tutaj).

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

O powstaniu Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku zdecydowano w 1958 roku, jednakże dopiero w 1966 udostępniono do zwiedzania pierwsze obiekty: spichlerz z Przeczycy z 1732 roku, zagrodę ze Skorodnego w Bieszczadach rodem z 1861 roku, chałupę z tej samej miejscowości z 1906, cerkiew z Rosolina (1750), biedniacką chałupę z 1901 i kilka innych.
Generalnie obecnie skansen przedstawia tradycyjną kulturę ludową charakterystyczną dla grup etnograficznych takich jak : Łemkowie, Bojkowie, Dolinianie oraz Pogórzanie. Przede wszystkim jest to budownictwo mieszkalne, gospodarcze i przemysłowe, a także sakralne.

 

skansen Sanok, architektura

 

skansen w Sanoku, budynki

 

skansen w Sanoku, budynki

 

skansen w Sanoku, budynki, architektura drewniana

 

skansen w Sanoku, budynki

 

skansen w Sanoku, wnętrza

 

MBL Sanok, atrakcje Podkarpacia

 

Założono, iż skansen obejmie swym zasięgiem tereny Beskidu Niskiego, Bieszczadów i Podkarpacia. Tereny górskie zasiedlała ludność ukraińska, prawosławna, dzieląca się na Łemków i Bojków. Podkarpacie Część zachodnią Podkarpacia zamieszkiwali Pogórzanie, wyznania rzymsko-katolickiego, a wschodnią Zamieszańcy i Dolinianie. Zamieszkańcami nazywano ludność w okolicach Krosna i Strzyżowa (Czarnorzeki, Węglówka, Krasna, Pietrusza Wola, Rzepnik, Bonarówka, Oparówka), a to dlatego, iż tworzyli polsko-ukraińską mieszankę.

Rynek Galicyjski w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

W latach 80-tych XX wieku powstał projekt budowy w skansenie małego miasteczka przedstawiającego zabudowę z przełomu XIX i XX w., czyli galicyjskiego rynku ze wszystkimi jego funkcjami. Udało się to zrealizować dopiero w XXI wieku, głównie dzięki pieniądzom z Unii Europejskiej 😉

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

rynek galicyjski, Sanok, skansen

 

Filmik produkcji TVP Rzeszów o Bojkach: tutaj
O Łemkach: tutaj

 

Mrzygłód – miasteczko galicyjskie

A żeby zobaczyć prawdziwą zabytkową zabudowę miasteczka galicyjskiego, wystarczy udać się do nieodległego Mrzygłodu, w którym znajdziemy charakterystyczny miejski rynek z przełomu XIX i XX w. :

 

Mrzygłód, rynek

 

Mrzygłód, miasteczko galicyjskie, Podkarpacie

 

 

 

Mrzygłód, miasteczko galicyjskie, Podkarpacie

 

Skansen Sanok – INFORMACJE PRAKTYCZNE:

godziny otwarcia, cennik biletów, wskazówki jak dojechać do Muzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny w Sanoku oraz strona www tutaj
Mrzygłód zlokalizujecie na mapie : tutaj

Tutaj znajdziesznasze posty o innych skansenach 

 

Pytania, interpelacje, postulaty, sprostowania – piszcie śmiało w komentarzach 🙂