Fascynacja secesją w sztuce i architekturze bardzo często wpływa na wybór sposobu poznawania miejsca, do którego przyjeżdżamy. A co dopiero Wrocław, który ze swoją trudną historią (cóż sporo  cegieł z jego budynków jest w Warszawie) przymusił mnie do poszukania autentycznych miejsc. Całe szczęście uchowało się trochę fajnej architektury z przełomu XIX i XX wieków z czasów Breslau.
W latach 70-tych XIX wieku Wrocław liczył ok 200 tyś
mieszkańców, a zaledwie 30 lat później już 432 932. Tak
duży skok ludności spowodował boom budowlany. Spekulowanie
działkami zbudowało wiele ówczesnych fortun, i równoczesne
powstanie wielu nowych ulic we Wrocławiu. W tym samym czasie do
miasta przybyło mnóstwo absolwentów berlińskiej akademii, którzy
mieli nadzieje znaleźć tu pracę przy projektowaniu budynków w
rozrastającym się mieście. Secesja, często określana mianem
„maniery wiedeńskiej”, pojawiła się we Wrocławiu pod koniec XIX
wieku, ale początkowo nie wzbudziła większego entuzjazmu, zwłaszcza wśród
starszych architektów. Pierwszymi jej oznakami było dodawanie
detali architektonicznych czy ornamentów na budynkach. Dopiero
później pojawiły się charakterystyczne dla tego stylu elementy
biomorficzne, kobiece główki, miękkie esowate linie. Pierwszym w
pełni secesyjnym budynkiem był zaprojektowany w 1898 roku dom
handlowy Georga Hartera, zwany domem „Victoria”, na zbiegu ulic
Rzeźniczej i św. Mikołaja.

 

Startujemy z kolorowego wrocławskiego rynku. Bo niestety we Wrocławiu tylko Rynek jest kolorowy, chociaż nie wolny od oszpecających budynki ohydnych banerów reklamowych, szyldów bez ładu i składu wieszanych. Jak w całej Polsce. I mnóstwo pustostanów. A szkoda, bo kamienice w centrum mogłyby wyglądać pięknie…

Rynek 1/ Świętego Mikołaja 81: 
W 1906 roku w miejscu wyburzonej klasycystycznej kamienicy
wybudowano dom handlowy firmy Ludwig Wittemberg & Co według
projektu Hermanna Wahlicha. Umiejętnie wkomponował on nowoczesny
obiekt handlowy w historyczna zabudowę. Skomponowana uskokowo
elewacja frontowa od strony rynku nawiązuje do form domów
mieszczanskich. Wielkie witrynowe okna od strony ul. Św. Mikołaja
nadaja mu lekkości. Wszystko urozmaica niesymetrycznie umiejscowiony
ryzalit z portalem wejściowym.

Rynek 12 :
Dawny dom towarowy z 1905 roku (na zdjęciu poniżej po prawej)

Rynek 31-32 
Dawny dom towarowy braci Barsch zbudowany w 1905 roku według projektu Georga Schneidera, przebudowany w 1929 (przez co zatracił swój styl, na rzecz neobaroku), o nim więcej znajdziecie pod adresem: http://www.tuwroclaw.com/wiadomosci,odkrywamy-wroclaw-przedwojenne-domy-towarowe,wia5-3266-4068.html

Opuszczamy Rynek i zanurzamy się w czeluści ulicy Ruskiej:

Ruska 3/4 :
Był to dom handlowy Gottstein, zbudowano go w latach 1900-1902, według projektu właściciela działki i zarazem mistrza murarskiego Maxa Kessela.

Główne cechy stylu przejawiają się w postaci stalowych
konstrukcji podziału szklanej fasady oraz zastosowany w herbarium
kwiat słonecznika. Zachowały się piękne balustrady wieńczące
elewację, za którymi skrywa się strych, niegdyś studio
fotograficzne.

Ruska 6-7 
Niegdyś dom handlowo – mieszkalny Wilhelma Kijnasta, budowę zakończono w 1903 roku według projektu mistrza murarskiego Georga Francke.

W podokiennych zagłębieniach zamieszczono inicjały inwestora
Wilhelma Kynasta. Nad oknami zamieszczono secesyjne portrety
nawiązujące charakterem do znanych na Śląsku rozwiązań portali
domów patrycjuszowskich. Umieszczony w szycie herb z godłem śląskim
to przejaw patriotyzmu właściciela.

Ruska 11-12 
Dawny dom handlowy Max Goldstein, powstał w 1907 roku, architekt Richard Moh.

Przeprowadzona kilka lat temu modernizacja zatraciła pierwotny
wygląd budynku.

 

 

Idziemy dalej i skręcamy w ulicę św. Mikołaja:

św. Mikołaja 65-68 /ul. Rzeźnicza 26-27
budynek ten powstał w 1900 roku jako dom handlu hurtowego Victoria.

Został zaprojektowany przez Georga Hartera, który był
jednocześnie inwestorem. Bogata dekoracja ikonograficzna wykazuje
cechy przełomu stylów. Nad łukami okien drugiej kondygnacji
odnajdziemy w groteskowych wiciach, w otoczeniu putt tarcze herbowe z
symbolami sztuk wyzwolonych, handlu przemysłu i transportu. Narożnik
zdobi pełnoplastyczna figura wzlatującej Victorii z małym
amorkiem.

 

Rzeźnicza 32-33
dawny dom handlu hurtowego firmy Schleisinger & Grunbaum, powstał w 1901 roku według projektu Leo Schleisingera.

Fasada doskonale oddaje
ducha secesyjnej teatralizacji budynków. Przechodzeń jest śledzony
przez wielkie kobiece maski z wysokości ostatniej kondygnacji.
Kurtyna to wielkie tafle szkła obramowane stalowymi kratownicami, o
łukowatych kształtach.

 

Tamka 2 
Dawniej siedziba Śląskiego Towarzystwa Kultury Ojczyźnianej, później Instytut Biochemii UWr, zbudowana w latach 1906-1908 według projektu berlińskiego architekta Rudolpha, obecnie na sprzedaż.
Budynek wyróżnia zwarta kubiczna bryła z masywną częścią
centralną, bogate dekoracje reprezentacyjne podobno znajdują się w
srodku

ul. Świdnicka 17-19

Jest to dawny dom handlowy firmy Modehaus M. Gerstel. Powstał
między rokiem 1905 a 1912 według projektu Alvina Wedemanna. Dekoracja fasady w
stylu secesji wiedeńskiej (ta wyróżniała się stosowaniem linii prostej oraz figur i brył geometrycznych, zwłaszcza kwadratu, czyli wybiegała do przodu, wykazując oznaki sztuki nowoczesnej) to rzadkość we Wrocławiu. Obecny jej wygląd nie powala, obwieszony jak większość budynków w Polsce strasznymi reklamami, i jeszcze ten budynek obok…

Piaskowa 17 – Hala Targowa
Do jej wnętrza prowadzi portal oblicowany piaskowcem z tympanonem
ozdobionym tarczą herbową z litera „W”, data 1908 i kogutem i
gęsia wśród różnych płodów rolnych.

 

Kolejne przykłady secesji znajdziecie pod adresami :

Prusa 5, niestety zabrakło mi czasu by tam dotrzeć, ale została dobrze opisana tutaj

Teatrala 10/12
Kompleks Wrocławskich zakładów kąpielowych zaprojektowany przez
architekta z Lipska Wilhelma Werdelmanna.

Świdnicka 37/Podwale 37
Dom handlowy firmy M. Schneider

Krupnicza 11/Plac Wolności 10
Dom mieszkalny i handlowy spółki Heller & Bracia Gunther

Św. Antoniego 40
Budynek mieszkalny

Św. Antoniego 15/Ruska 51
Pasaż Niepolda, przedstawiciel wielu wpływów stylistycznych

Pawła Włodkowica 5/9
Jeden z najefektowniejszych przykładów secesji we Wrocławiu,
głównie dzięki utrzymanym w guimardowskim stylu ramom szyldów

Cybulskiego 37

Kamienica należąca niegdyś do spółki budowlanej Kassner &
Fleck. Na fasadzie odnajdziemy płaskorzeźbione personifikacje
czterech pór roku, a tak ze symbole związane z etosem
mieszczańskiej zapobiegliwości: sakiewkę i klepsydrę.

Wiele przykładów znajdziemy na prawym brzegu Odry
i przedmieściach, ale tam tym razem nie zajrzymy

INFORMACJE :
O wrocławskiej secesji znalazłam jedną ciekawą książkę:
Secesja w architekturze Wrocławia = Architektur des Jugendstils in
Wrocław = Art Nouveau architecture in Wrocław / Leszek Szurkowski,
Barbara Banaś ; [tł. na ang. Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, tł. na niem.
Iwona Bigos, Magdalena Ziomek-Beims]. – Wrocław : Wydawnictwo
Co-Libros, 2009