Pierwszy konkurs szopek został zorganizowany w 1937 roku przez Miejskie Biuro Propagandy Artystycznej przy Zarządzie Miejskim w Krakowie dzięki Jerzemu Dobrzyckiemu, kierownikowi Biura. Rok później następny, i tak z przerwą wojenną, w roku 2013 zorganizowano 71 edycję. Jednakże historia szopki krakowskiej sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy to wykształcił się styl specyficzny dla regionu: w architekturze szopki zaczęto nadawać cechy charakterystyczne dla budowli krakowskich: kościoła Mariackiego, Wawelu czy rynku. Budowano szopki w dwóch rozmiarach: przeznaczone na sprzedaż szopki małe z nieruchomymi figurkami oraz duże, będące w gruncie rzeczy przenośnymi teatrzykami używanymi przez kolędników. Jednym z bardziej znanych twórców szopek był Michał Ezenekier, murarz i kaflarz z Krowodrzy, który wraz z synem Leonem i grupą kolędniczą obnosił budowane przez siebie szopki po Krakowie od 1864 roku do I wojny. Z czego buduje się szopki? Głównie z drewna, sklejki i kartonu. Wykleja się je folią aluminiową, celofanem, barwnymi blaszkami, maluje farbami, dziś również używa się różnych tworzyw sztucznych. Szopki są oświetlone, często z ruchomymi elementami. Jeśli chodzi o architekturę, to najczęściej są to budowle z wieżami (nieparzystą ilością), kopułami, arkadami, attykami, fragmentami budowli krakowskich (Brama Floriańska, mury miejskie, wieża ratuszowa itp.). Figurki, z drewna lub drutu i materiałów, to postacie biblijne (św. Rodzina, Królowie) oraz świeckie (krakowiacy i górale, osoby z legend i historii).

Od 1946 roku organizatorem Konkursu Szopek Krakowskich jest Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. W pierwszy czwartek grudnia, każdy kto wykonał szopkę przychodzi z nią pod pomnik Adama Mickiewicza na Rynku Głównym w Krakowie, gdzie prezentuje swoje dzieło. W samo południe szopkarze formują pochód, który przemieszcza się do oddziału muzeum Krzysztofory, gdzie zbiera się jury i po trzech dniach ogłoszone zostają wyniki i otwarta wystawa pokonkursowa. Szopki krakowskie, sławne na cały świat wędrują później przez cały rok po muzeach świata.
Jakie są kryteria oceny? Jakie kategorie? Po tę wiedzę wybrałam się do źródła, czyli na wystawę szopek w muzeum…
Przede wszystkim wydzielono grupy konkursowe ze względu na wielkość szopek: szopki duże (powyżej 120cm wysokości), średnie (120cm do 70cm), małe (70cm do 15cm), miniaturowe (do 15cm).
I tak wygląda zwycięska tegoroczna szopka w kategorii dużych:

 

A jakie cechy są rozważane przez jury? Są to:
-nawiązywanie do tradycji,
-dekoracyjność,
-kolorystyk,
-lalki,
-architektura,
-nowatorstwo,
-elementy ruchome,
-ogólne wrażenie estetyczne.
Hmm, w sumie w każdej jest co oceniać…

 

 

Drugą kategorię rzucono na muzealny parapet:

Sama wystawa nie wygląda na długo przygotowywaną:

Ale szopki bronią się same, błyszczą, świecą i ruszają się:)
Na wystawie znajdują się też mniej profesjonalne dzieła:

 

I możemy nauczyć się tu robić bombki (nie, nie wybuchające, tylko ręcznie wykonywane bombki choinkowe):

 

 

 

Poznajemy też sylwetki krakowskich szopkarzy:

A na koniec w podziemiach szopki wykonane przez dzieci i młodzież:

 

Wydaje mi się, że coraz mniej jest szopkarzy profesjonalnych. Ale może to tylko moje wrażenie? Może tradycja ta nie umiera jednak? Cóż, może zrobię szopkę na następny konkurs? Do następnego roku więc!

Z informacji praktcznych:
strona Muzeum Historycznego Miasta Krakowa tutaj
Wikipedia o szopkach tutaj
krakowscy szopkarze tutaj